დიოქსანი? ეს უბრალოდ ცრურწმენის საკითხია.

რა არის დიოქსანი? საიდან მოდის ის?

დიოქსანი, მისი სწორად დაწერის სწორი გზაა დიოქსანი. რადგან ბოროტება აკრეფა ძალიან რთულია, ამ სტატიაში ჩვენ გამოვიყენებთ ჩვეულებრივ ბოროტ სიტყვებს. ეს არის ორგანული ნაერთი, ასევე ცნობილი როგორც დიოქსანი, 1,4-დიოქსანი, უფერო სითხე. დიოქსანის მწვავე ტოქსიკურობა დაბალი ტოქსიკურობისაა, აქვს ანესთეზიური და მასტიმულირებელი ეფექტი. ჩინეთში მოქმედი კოსმეტიკის ტექნიკური უსაფრთხოების კოდექსის თანახმად, დიოქსანი კოსმეტიკის აკრძალული კომპონენტია. რადგან მისი დამატება აკრძალულია, რატომ აქვთ კოსმეტიკას დიოქსანის აღმოჩენა? ტექნიკურად გარდაუვალი მიზეზების გამო, შესაძლებელია დიოქსანი კოსმეტიკაში შეიყვანონ მინარევის სახით. მაშ, რა მინარევებია ნედლეულში?

შამპუნებსა და ტანის დასაბან საშუალებებში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული გამწმენდი ინგრედიენტია ნატრიუმის ცხიმოვანი სპირტის ეთერ სულფატი, ასევე ცნობილი როგორც ნატრიუმის AES ან SLES. ეს კომპონენტი შეიძლება დამზადდეს ნატურალური პალმის ზეთისგან ან ნავთობპროდუქტებისგან, როგორც ნედლეული ცხიმოვან სპირტებად, მაგრამ ის სინთეზირდება ისეთი ნაბიჯების სერიით, როგორიცაა ეთოქსილაცია, სულფონაცია და ნეიტრალიზაცია. ძირითადი ეტაპია ეთოქსილაცია, რეაქციის პროცესის ამ ეტაპზე საჭიროა ეთილენოქსიდის ნედლეულის გამოყენება, რომელიც წარმოადგენს ნედლეულ მონომერს, რომელიც ფართოდ გამოიყენება ქიმიური სინთეზის ინდუსტრიაში. ეთოქსილაციის რეაქციის პროცესში, ცხიმოვან სპირტს ეთილენოქსიდის დამატების გარდა, ეთოქსილირებული ცხიმოვანი სპირტის მისაღებად, ასევე არსებობს ეთილენოქსიდის (EO) მცირე ნაწილის ორ-ორი მოლეკულის კონდენსაცია, რათა წარმოიქმნას თანმდევი პროდუქტი, ანუ დიოქსანის მტერი, კონკრეტული რეაქცია ნაჩვენებია შემდეგ ფიგურაში:

ზოგადად, ნედლეულის მწარმოებლებს დიოქსანის გამოყოფისა და გაწმენდის შემდგომი ნაბიჯები მოუწევთ, სხვადასხვა ნედლეულის მწარმოებელს განსხვავებული სტანდარტები ექნება, მრავალეროვნული კოსმეტიკური მწარმოებლები ასევე გააკონტროლებენ ამ მაჩვენებელს, როგორც წესი, დაახლოებით 20-დან 40 ppm-მდე. რაც შეეხება მზა პროდუქტში (მაგალითად, შამპუნი, ტანის დასაბანი საშუალება) შემცველობის სტანდარტს, არ არსებობს კონკრეტული საერთაშორისო ინდიკატორები. 2011 წელს Bawang-ის შამპუნის ინციდენტის შემდეგ, ჩინეთმა მზა პროდუქციის სტანდარტი 30 ppm-ზე ნაკლებით დააწესა.

დიოქსანი იწვევს კიბოს, იწვევს თუ არა ის უსაფრთხოების შეშფოთებას?

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გამოყენებული ნედლეულის სახით, ნატრიუმის სულფატი (SLES) და მისი თანმდევი პროდუქტი დიოქსანი ფართოდ იქნა შესწავლილი. აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია (FDA) 30 წელია სწავლობს სამომხმარებლო პროდუქტებში დიოქსანის არსებობას, ხოლო კანადის ჯანდაცვის სამინისტრომ დაასკვნა, რომ კოსმეტიკურ პროდუქტებში დიოქსანის კვალის არსებობა არ წარმოადგენს საფრთხეს მომხმარებლებისთვის, თუნდაც ბავშვებისთვის (კანადა). ავსტრალიის შრომის ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების ეროვნული კომისიის მონაცემებით, სამომხმარებლო პროდუქტებში დიოქსანის იდეალური ზღვარია 30 ppm, ხოლო ტოქსიკოლოგიურად დასაშვები ზედა ზღვარი - 100 ppm. ჩინეთში, 2012 წლის შემდეგ, კოსმეტიკაში დიოქსანის შემცველობის 30 ppm სტანდარტი გაცილებით ნაკლებია ტოქსიკოლოგიურად დასაშვებ ზედა ზღვარზე, რომელიც ნორმალური გამოყენების პირობებში 100 ppm-ია.

მეორე მხრივ, ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ კოსმეტიკურ სტანდარტებში ჩინეთის მიერ დიოქსანის შემცველობის ლიმიტი 30 ppm-ზე ნაკლებია, რაც მსოფლიოში მაღალი სტანდარტია. რადგან სინამდვილეში, ბევრ ქვეყანასა და რეგიონს დიოქსანის შემცველობაზე ჩვენს სტანდარტთან შედარებით უფრო მაღალი ლიმიტი აქვს ან არ გააჩნია მკაფიო სტანდარტები:

სინამდვილეში, დიოქსანის კვალი ბუნებაშიც გვხვდება. აშშ-ის ტოქსიკური ნივთიერებებისა და დაავადებათა რეესტრში დიოქსანი ქათამში, პომიდორში, კრევეტებსა და ჩვენს სასმელ წყალშიც კია მოხსენიებული. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის სასმელი წყლის ხარისხის სახელმძღვანელო პრინციპებში (მესამე გამოცემა) ნათქვამია, რომ წყალში დიოქსანის ლიმიტი 50 მკგ/ლ-ია.

ასე რომ, დიოქსანის კანცეროგენული პრობლემის ერთ წინადადებაში შეჯამებით, ეს ასეა: დოზის მიუხედავად, ზიანზე საუბარი თაღლითობაა.

რაც უფრო დაბალია დიოქსანის შემცველობა, მით უკეთესია ხარისხი, არა?

დიოქსანი SLES-ის ხარისხის ერთადერთი მაჩვენებელი არ არის. ასევე მნიშვნელოვანია სხვა ინდიკატორების გათვალისწინება, როგორიცაა არასულფონირებული ნაერთების რაოდენობა და პროდუქტში გამაღიზიანებლების რაოდენობა.

გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ SLES ასევე სხვადასხვა ზომისაა, რომელთაგან ყველაზე დიდი განსხვავება ეთოქსილირების ხარისხია, ზოგი 1 EO-თი, ზოგი 2, 3 ან თუნდაც 4 EO-თი (რა თქმა უნდა, ასევე შეიძლება წარმოიქმნას პროდუქტები ათწილადებით, როგორიცაა 1.3 და 2.6). რაც უფრო მაღალია ეთოქსიდაციის გაზრდილი ხარისხი, ანუ რაც უფრო მეტია EO-ს რაოდენობა, მით უფრო მაღალია დიოქსანის შემცველობა იმავე პროცესისა და გაწმენდის პირობებში.

საინტერესოა, რომ EO-ს გაზრდის მიზეზი ზედაპირულად აქტიური ნივთიერების, SLES-ის გამაღიზიანებელი ეფექტის შემცირებაა და რაც უფრო მეტია EO SLES-ის რაოდენობა, მით უფრო ნაკლებად აღიზიანებს კანს, ანუ უფრო რბილია და პირიქით. EO-ს გარეშე, ეს არის SLS, რომელიც შემადგენელი ნაწილებისთვის არ არის სასურველი და ძალიან მასტიმულირებელი ინგრედიენტია.

ამიტომ, დიოქსანის დაბალი შემცველობა არ ნიშნავს, რომ ის აუცილებლად კარგი ნედლეულია. რადგან თუ EO-ს რაოდენობა მცირეა, ნედლეულის გაღიზიანება უფრო დიდი იქნება.

შეჯამებაში:

დიოქსანი არ არის საწარმოების მიერ დამატებული ინგრედიენტი, არამედ ნედლეული, რომელიც უნდა დარჩეს ნედლეულში, როგორიცაა SLES, რაც ძნელია თავიდან აიცილოთ. სინამდვილეში, არა მხოლოდ SLES-ში, არამედ ეთოქსილირების დროსაც იქნება დიოქსანის კვალი და ზოგიერთი კანის მოვლის ნედლეულიც შეიცავს დიოქსანს. რისკის შეფასების თვალსაზრისით, ნარჩენი ნივთიერების სახით, აბსოლუტური 0 შემცველობის ძიება საჭირო არ არის, ამჟამინდელი აღმოჩენის ტექნოლოგიის გათვალისწინებით, „არ არის აღმოჩენილი“ არ ნიშნავს, რომ შემცველობა 0-ია.

ასე რომ, დოზის მიღმა არსებულ ზიანზე საუბარი განგსტერობას ნიშნავს. დიოქსანის უსაფრთხოება მრავალი წლის განმავლობაში იქნა შესწავლილი და დადგენილია შესაბამისი უსაფრთხოებისა და რეკომენდებული სტანდარტები, ხოლო 100 ppm-ზე ნაკლები ნარჩენები უსაფრთხოდ ითვლება. თუმცა, ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა ევროკავშირი, ეს სავალდებულო სტანდარტად არ არის ქცეული. პროდუქტებში დიოქსანის შემცველობასთან დაკავშირებით შიდა მოთხოვნები 30 ppm-ზე ნაკლებია.

ამიტომ, შამპუნში შემავალი დიოქსანი კიბოს გამო საზრუნავს არ წარმოადგენს. რაც შეეხება მედიაში გავრცელებულ დეზინფორმაციას, ახლა თქვენ გესმით, რომ ეს მხოლოდ ყურადღების მისაპყრობად კეთდება.